Mε τον τρόπο του Νάσου Θεοδωρίδη

Η μάχη του Μαραθώνα: Ο πόλεμος που τελικά δεν ήταν “τρικούβερτο γλέντι”(*)

2.502 χρόνια μετά την τραγωδία του θανάτου και της αναπηρίας δεκάδων χιλιάδων πολεμιστών, έχει έρθει η ώρα για μια ψύχραιμη ιστορική αποτίμηση που να απαντάει στο ερώτημα αν τελικά βγήκε κερδισμένη η ελληνική κοινωνία από μια εξ αντικειμένου σύμπλευση με το ψευτο-δημοκρατικό καθεστώς των Αθηναίων (αρκεί να σκεφτεί κανείς τους σκλάβους που διατηρούσαν) στην οποία οδηγήθηκε από τον εθνικιστικό παροξυσμό της εποχής, προκειμένου να αποτραπεί η απλή διέλευση ενός άλλου απολυταρχικού στρατού, με μόνο επιχείρημα ότι ο δεύτερος στρατός ήταν “ξένος” ή “βάρβαρος” (αλλά εξίσου ολιγαρχικός). Υποστηρίζω ότι η εμπλοκή της Ελλάδας σε αυτό το σφαγείο θα έπρεπε να είχε αποφευχθεί. Η μάχη του Μαραθώνα και ο πόλεμος κατά των Περσών δεν σήμαινε ούτε την «ενότητα» ούτε «το μεγαλείο του έθνους», αλλά την είσοδο της Ελλάδας σε ένα παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό πόλεμο.
Η άγρια σύγκρουση που ξετυλίχτηκε στην παραλία του Σχοινιά έδειξε ανάγλυφα την ταξική της φύση. Στις πρώτες γραμμές φτωχοί άνθρωποι, πέθαιναν από τα δόρατα, έλιωναν από μέσα στις πανοπλίες τους, περίμεναν απελπισμένα τροφή. Πιο πίσω οι αξιωματικοί με τις ορντινάντσες τους έδιναν τις διαταγές. Και ακόμα πιο πίσω, στην ασφάλεια της Αθήνας, οι πάμπλουτοι…
Υπάρχουν πολλοί μύθοι για τον ελληνοπερσικό πόλεμο. Ο πρώτος είναι ότι οι πολεμιστές μας με τις λόγχες τους στείλανε τους δειλούς εχθρούς στα βάθη της Ασίας. Η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Ο ελληνικός στρατός ήταν προετοιμασμένος γι’ αυτή τη σύγκρουση. Ήδη από την άνοιξη του 493 π.Χ. με την λήξη της Ιωνικής επανάστασης οι Αθηναίοι προετοιμάστηκαν καλά. Και από τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβρη του 490 π.Χ. ο ελληνικός στρατός βρισκόταν ουσιαστικά σε κατάσταση «μυστικής επιστράτευσης». Στα σχολικά βιβλία και στα πατριωτικά αφιερώματα η «θέληση» και το «φρόνημα» ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας για το «έπος του Μαραθώνα». Η αλήθεια είναι ότι ήταν η μορφολογία του εδάφους, το βεβιασμένο της περσικής επίθεσης -με όλες τις δυσκολίες ανεφοδιασμού από το ακατάλληλο λιμάνι της παραλίας Σχοινιά και μια πολύ ισχυρή ελληνική στρατιωτική μηχανή.
Επίσης αποκρύπτεται ότι υπήρχαν πολλοί που αρνούνταν να υποταχτούν σε αυτήν τη χαρούμενη εικόνα της “εθνικής πανστρατιάς”. Δεν είναι τυχαίο ότι σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, πριν από τη μάχη εκτελέστηκαν επί λιποταξία πολεμιστές, επειδή είχαν λείψει μόνο μια μέρα και ξαναγύρισαν. Απογοήτευση και πένθος έπεσε στο στράτευμα. Έγιναν επίσης δίκες για μικρές πειθαρχικές παραβάσεις και επακολούθησαν διαδοχικές εκτελέσεις, κατά περίεργη ‘συγκυρία’ μόνο Μακεδόνων πολεμιστών που μιλούσαν ιδίωμα της ελληνικής γλώσσας και όλοι τους σχεδόν ήταν χαρακτηρισμένοι ‘αναρχο-περσόφιλοι’.
Ήταν και κάτι άλλο που ερέθιζε τους πολεμιστές. Οι φιλόσοφοι και οι τραγωδοί των Αθηνών παρουσίαζαν τον πόλεμο σαν τρικούβερτο γλέντι με χαρές και τραγούδια για τους Έλληνες οπλίτες. Κρύβανε την πραγματικότητα. Συνήθως στα αφιερώματα για την μάχη του Μαραθώνα, στην εξιστόριση του χρονικού του πολέμου, εξυμνούσαν τον ενθουσιασμό των οπλιτών που πήγαιναν στην μάχη. Πράγματι, κάθε φορά που αρχίζει ένας τέτοιος πόλεμος, η πλειοψηφία παρασύρεται από ένα κύμα εθνικισμού και πολεμόχαρων αισθημάτων. Όμως, καθώς περνούν οι μέρες, φανερώνεται όχι μόνο η φρίκη του πολέμου αλλά και ποιος την πληρώνει, οπότε οι διαθέσεις αλλάζουν.
Την αλλαγή αυτή κατέγραψε σε πάπυρο οπλίτης στο Μέτωπο του Μαραθώνα: «Ένα περίεργο πράγμα. Ουδείς απ΄ όλους τους ‘Εμπέδους’ δεν θέλει να φύγει για το Μέτωπο. Όλοι θα ‘τανε ευτυχείς αν τους κρατούσανε εδώ. Πού είναι λοιπόν τα φανταχτερά λόγια ‘οι οπλίτες μας αδημονούν να μεταβώσιν εις την πρώτην γραμμήν;’».

(*) Προσοχή! Αν αντικαταστήσουμε την “μάχη του Μαραθώνα” με την “28η Οκτωβρίου” προκύπτει το βαθυστόχαστο άρθρο του Νάσου Θεοδωρίδη, στην σημερινή Αυγή: 28η Οκτωβρίου: Ο πόλεμος που τελικά δεν ήταν “τρικούβερτο γλέντι”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s